De piramide

Als arbo adviseur was het, de afgelopen 17 jaar, een uitdaging om de aandacht voor, de kennis over, veilig en gezond werken bij de collega’s op de werkvloer tussen de oren te krijgen. Arbo was regelmatig iets van; ‘O ja, die wet‘ en ‘Ja, daar doen wij zeker aan, het staat daar in de kast.’
Waarna iedereen over ging tot de orde van de dag en het wachten was op een incident.
Ging het vaak fout? Dat viel eerlijke gezegd reuze mee, maar of dat nu kwam omdat hier nu zwaar nagedacht was over risico’s?
Mijn collega’s op de afdeling, op de locaties, de handen aan het bed of aan het stuur, werden primair gedreven door de wil om goede zorg te leveren. Dat daar ook nog zoiets iets was als een Arbowet en dat er ook nog misschien wel een Inspectie SZW mee wilde kijken? Hoezo?  Ik was er van overtuigd dat ik, als ik in staat was om de aandacht voor arbeidsomstandigheden, voor veiligheid, kon koppelen aan die primaire drijfveer, de aandacht voor goede arbeidsomstandigheden, voor veiligheid, niets meer was, dan onderdeel van hun werk. Ik heb in die periode gepoogd om de aandacht voor arbeidsomstandigheden, voor veiligheid, te koppelen aan de kernwaarden van de organisatie. Deze kernwaarden waren duidelijk zorg gericht, want dat was waarop wij op aarde waren. In de Ri&e’s in documenten probeerde ik die kernwaarden te verwerken. De Ri&e werd niet meer de verplichte sessie met een digitale vragenlijst, maar werd een workshop. Het bijzondere aan die workshops was dat sommige collega’s zeiden:
‘Was dit de Ri&e? Dit ging toch echt over mijn werk!”

Natuurlijk hoor ik nu de aankomende HVK-er in mij, zeggen ‘en was die Ri&e compleet?’
Dat was de volgende uitdaging! Ik was zoekend en deed datgene, waarvan ik dacht, zo kan ik veilig- en gezond werken integreren met de dagelijks zorgtaken op de werkvloer. Zo werden protocollen en richtlijnen niet iets van, even opzoeken, maar moesten gaan behoren tot een second skin.

Gisteren had ik een erg leuke cursusmiddag over de ISO 9001. Ik kreeg een hoop inzichten. In het tweede gedeelte van de middag sloot ik mij aan bij het groepje dat zich ging buigen over het thema ‘hoe krijg je het tussen de oren? Hoe wordt die ISO norm meer dan een handboek?” Ik deelde mijn gedachtes. De docente was blij met de inbreng. In reactie hierop, als afsluiting ook van de middag, gaf zij uitleg over de piramide van Bateson. Voor degene die bekend zijn met Maslov, het heeft er wat van weg.  Aan de hand van een casus, die veel ouders van puberende kinderen bekend voor moet komen:
‘Is het op de kamer van jouw kind ook zo enorme puinhoop?’ werden de lagen van de piramide doorlopen. Belangrijk hierbij is te begrijpen dat elke bovenliggende laag, invloed uitoefent op de laag, lagen daaronder. Zo wordt het zo’n puinhoop op die kamer, omdat de betreffende zoon of dochter zich zo gedraagt dat het een puinhoop wordt. Veelal heeft het kind echter wel degelijk de vaardigheden om die kamer op te ruimen, alleen hebben ze de overtuiging dat dit werkelijk niet boeit. Pas op het moment dat die zoon of dochter een vriendje of vriendinnetje tegenkomt die een keurig nette kamer wel op prijs stelt, kom je op een niveau in die piramide dat er plotseling een moment komt dat die waarden heroverwogen worden. Wil je dus het onderliggende veranderen, de omgeving, het gedrag, enzovoort, dan zul je de oplossing in de bovenliggende lagen moeten zoeken.

Als dit model van toepassing is op veranderingsprocessen in organisaties. Als het van toepassing is op het veranderingsproces van je puberende zoon of dochter in relatie tot de puinhoop op zijn of haar slaapkamer. Dan zou je bijna denken dat het model ook van toepassing is op veranderingsprocessen in de sport. Zou dit voor je coaching uitmaken? Zou dit de wijze waarop je een training staat te geven veranderen? Stel dat ik het gevoel heb dat ik fantastisch ben, dat ik echt waanzinnig goed kan voetballen. Dan ben ik werkelijk overtuigd van mijn eigen kunnen. Dan heb ik al de capaciteiten om de wedstrijd, het seizoen tot een goed einde te brengen. Dan behoef ik ook niet zo veel te trainen, want ja, ik kan het al. Dat leidt dan tot een bepaald resultaat op het veld, waarbij het maar zo kan zijn dat ik verlies omdat ik plots tegen een tegenstander speelt die zelf niet echt overtuigd is van zijn eigen kunnen, die zich zelf niet echt goed vindt. Een tegenstander die zich werkelijk het snot voor de ogen traint, daardoor beter wordt en dát dan terug ziet in het resultaat.

Ik moest even denken aan Ajax, aan de vooravond van de wedstrijd tegen die club uit Trondheim.

“Wij zijn het aan onze stand verplicht,” zei een van de Godenzonen.

Eigenlijk draait alles om de top van de piramide. Waarom doe wij iets? Doen wij wat wij doen omdat het gewoon leuk is, zijn wij intrinsiek gemotiveerd of moet de motivatie echt van buiten komen?

Ik denk dat ik even geen kamer ga opruimen.

Advertenties

2 gedachtes over “De piramide

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s