Risico scheidsrechters

Toen ik, in de jaren 80 van de vorige eeuw mijn in-service opleiding tot psychiatrisch verpleegkundige volgde viel mij al op dat er collega´s waren die toch wel vaak agressie incidenten meemaakte. Terwijl er ook collega´s waren die werkelijk nooit agressie  voor de kiezen kregen of het moest zijn van horen zeggen. Ik merkte zelf dat ik vrij weinig agressie opliep, maar dat er toch ook echt mensen waren bij wie ik agressie opriep, alleen door te doen wat ik deed. Over het bij jezelf zoeken van aanleiding tot het ontstaan van agressie was eigenlijk niet gewoon. In overzichten van incidentenmeldingen kwam ook niet de naam van de medewerker terug. Dit was ook eigenlijk geen punt van gesprek in een werkoverleg. Omgedraaid kwam het ook voor dat medewerkers die een agressie incident meemaakte hier geen melding van deden. Uit onderzoeken in de gezondheidszorg naar motivaties om, in algemene zin, bijvoorbeeld geen incidenten te melden kwam naar voren dat mensen niet melden omdat er een soort afrekencultuur bestaat. Het is niet veilig om incidenten te melden. Ook komt het voor dat mensen incidenten niet melden omdat ze de eigen rol bij het ontstaan van het incident wel begrijpen maar hier niet het gesprek over aangaan. Het kan ook voorkomen dat mensen geen incidenten melden omdat met een bepaalde situatie, bijvoorbeeld agressie, nu eenmaal onderdeel van het werk vinden. Een opmerking als ‘Als je daar niet tegen kan, moet je echt een ander vak kiezen’ past binnen dit plaatje. Tot slot komt het voor dat mensen geen incidenten melden omdat zij er niet echt in geloven dat hun melding ook bijdraagt aan de oplossing van het probleem.

Aan dit laatste moest ik denken toen ik in de Monitor Veilig Sportklimaat 2017 las. Binnen de KNVB was een duidelijke afname van het aantal agressie incidenten te zien. Mooi natuurlijk, maar is dat beeld correct? Mijn indruk, maar wie ben ik, is dat het nog wel meevalt. Ik heb, alleen het afgelopen jaar, bijna wekelijks wedstrijden bijgewoond waarbij op het veld, dan wel langs de lijn, sprake was van verbaal dan wel fysieke agressie. Niet heel lang geleden zei iemand tegen mij dat ik de accommodatie niet levend zou verlaten nadat ik hem had aangesproken op zijn gedrag. Ik heb hier uiteindelijk geen melding van gedaan. Ik heb zelfs geen aangifte gedaan, wat ik de man wel had beloofd, na deze bedreiging. Waarom deed ik dit niet? Op de eerste plaats omdat ik weinig fiducie heb in wat het mij zou opleveren als ik wel melding of aangifte zou hebben gedaan. Een ander punt was dat ik bij mezelf ook was nagegaan of mijn manier van reageren bij de ander misschien ook wel agressie op had geroepen. Niet dat dit nu vond en vind dat dat dan een reden is om mij met de dood te bedreigen, maar ik ben wel iemand die in zijn haarvaten heeft dat gedrag altijd gedrag oproept en dat het goed is om niet alleen naar de ander te wijzen maar ook goed bij jezelf te raden te gaan.

Het hele incident ontstond eigenlijk door dat de scheidsrechter op het veld een beslissing nam die door een deel van het publiek niet gepikt werd. Dezelfde scheidsrechter, die ik overigens, gezien de hectiek langs de lijn, een prima pot floot, maar die soms ook de woede van het andere deel van het publiek opriep. De scheidsrechter van dienst was nog vrij jong, een talent in de dop, maar dus wel een scheidsrechter die bij zowel het uit als thuispubliek maar ook bij spelers op het veld nog wel wat opriep. De afgelopen 4 jaar heb ik als leider scheidsrechters meegemaakt, die de wedstrijd vanuit een soort natuurlijk overwicht tot een goede einde wisten te brengen. Ik ben ook scheidsrechters tegen gekomen die het idee hadden een autoriteit te zijn, vanuit hun rol, maar die al na vijf minuten de wedstrijd op het veld lieten exploderen, wat dan een kettingreactie naar de buitenranden van het veld veroorzaakte. Voor dat je het wist stonden ouders van beide teams naar elkaar te schreeuwen. In mijn ogen doet dit iets met de scheidsrechter. Sommige zullen een beetje spanning op en langs de lijn, fantastisch vinden, maar er zullen ook scheidsrechters zijn die na een paar van dit soort ervaringen zullen zeggen, dank je geef mijn pijp maar aan Maarten. Er zullen ook potentiële scheidsrechters die alleen al vanuit dat perspectief er niet eens aan zullen beginnen. Clubs die zeggen dat het fluiten van een wedstrijd er nu eenmaal bijhoort zullen hier bij stil moeten staan.

De slogan ‘de scheidsrechter heeft altijd gelijk’ vind ik ver gaan. Een scheidsrechter kan het ook gewoon mis hebben. Net als die verpleegkundige, die kan een situatie ook gewoon verkeerd hebben ingeschat. Het zou goed zijn als wij scheidsrechters goed begeleiden en dan heb ik het niet alleen over de spelregelkennis van iedereen die gaat voetballen. In het veld gaat het volgens mij voor 90% van de situatie niet over de vraag of de scheidsrechter de spelregels nu juist toepast of dat spelers de spelersregels kennen. Het gaat vaak over de interactie tussen spelers en scheidsrechter, het gaat om de interactie tussen spelers onderling en de interactie tussen de personen op het veld en de mensen langs de lijn. Uit onderzoek van Slijkerman (Buitenspel – geweld op het voetbalveld, aug. 2017) bleek dat de arbitrage niet alleen het frustratieniveau van spelers tijdens de wedstrijd, maar hiermee indirect bijdragen aan het ontstaan van ongeoorloofd geweld op het voetbalveld door het creëren van wat mij vaak ‘een emotioneel beladen wedstrijd noemen’. Uit het onderzoek bleek ook dat teams die in het verleden problemen hebben gehad met elkaar, eerder geneigd zijn om in toekomstige wedstrijden onaangepast gedrag te etaleren. In casus waarin ik zelf laatst terecht kwam, werd dit ook letterlijk geroepen: “Het is hier ook altijd rotzooi!!”

Het zou de moeite waard zijn om te onderzoeken hoe scheidsrechters het gedrag van spelers waar? Wanneer zien zijn gewelddadig gedrag nog als toelaatbaar en wanneer grijpen zij in. Wanneer vind een scheidsrechter het gedrag langs de lijn te ver gaan, wat is wel en wat is niet acceptabel.  Welke middelen hebben scheidsrechters om ongeoorloofd geweld, op het veld maar ook langs de lijn, te voorkomen? In welke mate maken zij hier gebruik van en hoe kunnen zij verder ondersteund worden en begeleid worden?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s