Achtergrond

Ik kom uit een relatief groot gezin. Op de lagere school wilde graag bioloog worden. Na de middelbare school was alles anders. Ik  deed veel aan sport. Voornamelijk volleybal, maar liep ook bijna elk weekend een cross, in Arnhem, Deventer, Zwolle, de Sonsbeekcross, rondom Bussloo, de Daventria Cross. Overal waar maar wat georganiseerd werd wilde ik mee doen. In mijn vrije tijd voetbalde, maar ook honkbalde wij ook op het grasveldje bij de school. Thuis werd menig tafeltennis wedstrijd gespeeld. Mijn vader verslaan, dat was een uitdaging. Na de middelbare school wilde ik niets liever dan iets te gaan doen in de sport. Hier staken mijn ouders, na nauw overleg met de schooldecaan, een stokje voor. Een CIOS papiertje leverde geen baanzekerheid. Het werd MTS electro. Een geweldig leuke school, alleen voelde ik mij niet echt thuis. Wat interesseerde het mij dat iemand zijn brommer weer eens hand opgevoerd of een TV uit elkaar had gehaald en weer in elkaar had gezet zonder een buis over  te houden? Wie er nu het weekend in de eredivisie had gewonnen, dat interesseerde mijn klasgenoten helemaal niets. Een mismatch zeg maar. Uiteindelijk werd het de Sociale Academie, richting Cultureel Werk. In die tijd echt een geitenwollen sokken opleiding. Wiet in de kantine zeg maar. Ook dat bleek het niet helemaal, maar wat mij in die opleiding wel mateloos boeide was het groepsgericht werken. Hoe verloopt het proces in de groep? Hoe krijg je mensen mee? Hoe realiseer je eigenaarschap? Vooral dat laatste. Ik merkte dat zelf verantwoordelijk zijn voor je eigen proces, voor de dingen die je doet, enorm motiverend werkte. Aan de andere kant was, zeker op mijn leeftijd, enige sturing wel fijn. Samen leren, samen werken. Dit is mijn achtergrond. Dit is wat ik mee neem.

Elke trainer, elke speler, neemt een bepaalde bagage mee. Niemand staat volledig blanco voor de groep en voor elke trainer, elke speler, geldt dat zijn manier om met bepaalde zaken om te gaan mede bepaald wordt door zijn ervaring, zijn achtergrond. Dat Samen werken, samen leren was dus ook prima toepasbaar bij mijn volleybalteams.

Fase 1:  kennismaking

Nog voordat een groep ooit bijeen is geweest heeft er zich al een hele geschiedenis afgespeeld. Dit geldt natuurlijk ook voor een trainingsgroep. De kinderen die jij in je groep krijgt komen ergens anders vandaan. Ze komen uit een ander team of hebben voordat ze bij jou in het team komen iets heel anders gedaan. Iedereen neemt zijn eigen geschiedenis mee.  Dit is het vertrekpunt van de hele verdere ontwikkeling van de groep.

Voor de groepsleden is de beginfase meestal erg onzeker. Vragen als: zullen ze mij aardig vinden? Zullen de anderen mij accepteren? Wie zijn mijn teamgenoten trouwens? Wat verwachten ze van mij? Wie is mijn trainer en wat verwacht die van mij?

De vragen die de teamleden hebben draaien in het bijzonder om ‘er bij te horen’. Doorgaans hebben de leden van een groep de antwoorden op dergelijke vragen snel gevonden. Soms duurt die onzekerheid langer, wat dan de samenwerking in de weg staat. Er zal dan ook veel aandacht moeten worden besteed aan de kennismaking, zodat veel onzekerheden vlug worden weg genomen.

Rol van de trainer:

De trainer zal in die eerste fase er voor moeten zorgen dat de sfeer veilig is, dat de regels duidelijk zijn dat er ook ruimte is om kennis te maken, dat de antwoorden die er zijn ook beantwoord worden. Hij is degene die in deze fase de structuur bepaald.

Fase 2: structuur

Nadat de grootste onzekerheden uit de weg zijn geruimd, dient zich een fase aan in het groepsproces waarin er behoefte is aan structuur. Teamleden proberen hun eigen plaats in de groep te vinden en houden zich in deze fase bezig met andere vragen.

Rol van de trainer:

De trainer heeft in deze fase een belangrijke rol. Onder andere omdat sommige zullen proberen de rol van de trainer over te nemen. Het is aan de trainer of dit ook gebeurt. Toch moet de trainer er voor waken alles strak te willen dirigeren. De kans bestaat dan dat de groep te passief wordt en zich absoluut niet meer verantwoordelijk voelt voor het wel en wee van de groep en voor de doelen van de groep.

Fase 3: stabilisering

In deze fase worden de groepsleden het eens over wat normaal en wat abnormaal is. De normen van de groep krijgen gestalte. Een norm geeft aan wat de groepsleden van elkaar verwachten en over hoe men zich behoort te gedragen. Deze gedragsregels kunnen liggen op verschillende terreinen.

Rol van de trainer:

De trainer is in deze fase de procesbegeleider. Naast de afspraken die het team aan het begin van het seizoen heeft gemaakt zullen er ook min of meer eigen normen geformuleerd worden. Wordt er muziek gedraaid in de kleedkamer? Is het prima dat je direct na de wedstrijd naar huis gaat of sluit je altijd, met het hele team af in het  clubhuis. Dragen wij allemaal zwarte voetbalschoenen of boeit dat niet? Hoe ga jij, maar ook hoe gaat het team om met die speler die toch wel heel regelmatig afzegt omdat hij veel huiswerk heeft? Welke afspraken maak je over de WhatsApp groep?

Fase 4: Impasse

De wijze van samenwerken wordt in twijfel getrokken, de rol van de trainer worden vraagtekens bij gezet. Is hij wel zo’n goede trainer. Zorgt hij wel voor voldoende veiligheid. In dat afwijken van de norm ligt de kiem voor het pestgedrag. Iedereen die afwijkt van de norm komt in principe in ‘aanmerking’ om gepest te worden! Iemand wijkt van de norm af omdat hij iedere keer te laat komt. De training zou voor diegene net op het moment kunnen beginnen wanneer zijn vader thuis komt en waarop wordt gewacht. De norm van thuis wijkt dan af van die van de trainingsgroep. Iemand kan ook afwijken van de norm omdat de hele groep erg fanatiek en bovengemiddeld presteert, terwijl het slachtoffer niet aan die norm kan of wil voldoen.

Rol van de trainer:

Belangrijk is duidelijk te hebben wie binnen het team welke rol vervuld en hoe dit in relatie staat tot de wijze waarop jij je als trainer manifesteert. Bekijk of de regels zoals deze ooit vastgesteld zijn nog werken. Bespreek de regels met het team, bespreek ook met het team, ook zou je individuele gesprekken kunnen houden met de spelers die afwijken van de regels. Wat is de reden? Zou het ook anders kunnen? Als duidelijk is welke spelers een leidende rol vervullen binnen het team, zou je ook met hen in gesprek kunnen gaan.

Fase 5: crisis

Het eigenlijke conflict vindt plaats in fase 5 van het groepsproces. De ontevredenheid komt tot uitbarsting, hoewel de groep naar de trainer toe zich nog wel als een eenheid gedraagt. Van de opgebouwde machtsstructuren en zekerheden blijft weinig meer over. Ook de subgroepen en –groepjes staan op de helling. Opnieuw word bekeken op wie je kan bouwen en voor wie je op moet passen, nieuwe relaties worden gelegd. Oude normen worden overboord gezet en aan de doelstellingen wordt nauwelijks gewerkt. De trainer heeft het in deze fase zwaar. Hij kan het niet echt goed doen.

Rol van de trainer:

De trainer heeft het in deze fase zwaar. Hij kan het niet echt goed doen. Het is aan hem om op te treden bij ongewenst gedrag, om duidelijk te maken waar het ook al weer om ging. Hij zal moeten onderzoeken of de doelen, zoals deze ooit opgesteld zijn nog gelden of dat een herijking noodzakelijk is.

Fase 6: herstel

Na de crisis is er rust. De groepsstructuur is nu veranderd en daar moeten de meeste wat aan wennen. Het is net als of iedereen opnieuw moet kennismaken. Doordat er in de vorige fase een heleboel is uitgesproken lijkt het alsof de lucht is opgeklaard. De sfeer is in ieder geval beduidend beter. Door de conflicten in de vorige fase is er een hoop duidelijk geworden, er wordt hard gewerkt.

Rol van de trainer:

Eigenlijk is dit altijd belangrijk maar juist in deze fase is het belangrijk om wat goed gaat te bekrachtigen, beloon inzet, beloon goed gedrag. Benadruk dat het de goede kant op gaat, dat het ook samen moet.

Fase 7: samenwerken

De sfeer in het team is goed en ontspannen. De teamleden staan open voor elkaar en er wordt geluisterd. Conflicten worden op een goede manier opgelost. Er is nu sprake van een teamgevoel. De verantwoordelijkheid voor het wel en wee van het team ligt bij het team en niet meer zo strikt bij de trainer.

Rol van de trainer:

Je kan het groepsproces wat los laten, werk alleen nog vanuit de taakdoelen. Wat wilde wij ook al weer bereiken? Hoe staat elke speler met z’n zijn te bereiken doelen?

Fase 8: beëindiging

Dit kan letterlijk de laatste training van een team inhouden. Dit betekent ook vaak ‘het einde van de groep’. Tijd om afscheid te nemen, tijd om terug te kijken.

De rol van de trainer:

De rol van de trainer is in deze fase weer wat prominenter. In deze fase zal de trainer zijn spelers doorgaans moeten beoordelen. Dit zal in veel gevallen op techno-motorisch vlak gebeuren. Toch zou het ook goed zijn om het groepsproces in kaart te brengen. Dit kan je een aantal malen per seizoen doen, op die manier zie je ook de veranderingen binnen de groep. Je kunt hiervoor een sociogram gebruiken. Ook zou je iets kunnen zeggen om zicht te geven op de rollen die de teamleden hebben. Ook hierin zal je gedurende het seizoen veranderingen zien. Om dit in kaart te brengen zou je ‘De Roos van Leary’ kunnen gebruiken. Het is trouwens goed om je te realiseren dat “hoe ver je ook boven de groep staat’ als trainer, je toch deel uit maakt van het groepsproces!” De rollen die kinderen hebben, zijn altijd gerelateerd aan je eigen rol als trainer.

Deze laatste fase van het groepsproces is voor ieder teamlid ook het begin van een nieuw groepsproces. Velen zullen aan het eind van het seizoen naar een ander team gaan. De ervaringen, zowel positief als ook negatief, zullen worden meegenomen.

 

 

Wil je meer lezen, bestel Sport, niet altijd leuk!

Over CoachBert62

Ik ben een creatief denker, een pro-actieve mensgerichte coach, iemand met een helikopterview, iemand die snel kan schakelen.

Geplaatst op 15 december 2018, in Groepsproces, ongewenst gedrag, Pesten, Psychologie, Spelplezier, Sport en getagd als , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. Een reactie plaatsen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: