Beter niet verliezen

De discussie over  de vraag of het bij de jeugd nu gaat om winnen of om ontwikkeling is in volle hevigheid los gebarsten. Johan Cruyff zei hier ooit iets over. Hij was van mening dat het bij de jeugd toch echt om ontwikkelen, om leren gaat. Nu kan je een boom opzetten over de vraag of je niet ook moet leren winnen, maar zo bleek sommige kinderen hebben dit gaan voor het resultaat gewoon in de genen. Zij willen altijd winnen. Ik vroeg mij af of deze kinderen echt altijd willen winnen óf dat ze eigenlijk niet willen verliezen.

Onderzoeksjournalist Geert Maase vertelt in een leer lezenswaardig artikel over het onderzoek dat Maarten van Boksem deed naar het niet tegen je verlies kunnen. Van Boksem liet mensen spelletjes doen en bracht daarbij de hersenactiviteit in kaart. Hij ontdekte dat de hersenactiviteit van een verliezer  erg veel overeenkomsten vertoond met iemand die zich zelf ontzettend veel pijn heeft gedaan. Ik moet toegeven, ik kan mij hier een voorstelling van maken. Ik kwam, nog niet zo heel lang geleden met mijn duim tussen de deur van de vaatwasser. Volledig mijn eigen stommiteit maar deed enorm veel pijn, ik heb de boel bij elkaar gevloekt en was voor enige tijd even niet te genieten en ik het inruimen van de vaatwasser, de deur sluiten en ‘m aanzetten gaat even met wat meer beleid. Alles om een volgende stommiteit te voorkomen.

Onze hersenen spelen een belangrijke rol te spelen bij beloningen, beslissingen en het signaleren van fouten. Verliezen is, aldus van Boksem, een zeer belangrijk deel van het leerproces. Kinderen leren de juiste keuzes te maken door verlies (pijn) te vermijden en winst (beloning) te maximaliseren.

Nu heb ik absoluut geen probleem met verliezen. Ik zie verlies altijd als een stap in een proces naar beter. Ik ben zeker geen ongevoelig type maar kan onder stress mij emoties aardig onder controle houden. Ik zie echter om mij heen regelmatig mensen die daar een stuk meer moeite mee hebben. Vaak zijn dat van de mensen die zich zelf flink op de borst kloppen als ze gewonnen hebben. Ze vinden zich dan heel wat. Er zijn dus ook gewoon mensen die verliezen enorm vervelend vinden, die verlies bijna ondragelijk vinden.  Ze hebben echt iets te verliezen. Ik kan mij voorstellen dat je, als je echt iets te verliezen hebt, je er ook echt alles aan wil doen om te winnen.

In die wil om te winnen zit dus wel ergens een interne drijfveer, namelijk de angst om te verliezen. Als verliezen synoniem is met afgaan kan je er maar beter alles aan doen om dat niet te laten gebeuren.

Op de website EnTennis vind je een mooi artikel over motivatie. Als wij het hebben over drijfveren, over motivaties, maken wij over het algemeen onderscheid tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie. Intrinsieke motivatie komt van binnen. Je voetbalt, je volleybalt omdat je de sport, het spelletje leuk vindt. Extrinsieke motivatie komt van buiten. Je wil winnen van de ander, van de tegenstander. Je wil die beker winnen.

Al eerder schreef ik een aantal blogs over beginnersgeest en over het zo enorm belangrijk is om die oorspronkelijke drijfveer vast te houden. Als het plezier vervangen is door het gaan voor het resultaat en dat resultaat wil er maar niet komen is de sport die je ooit leuk vond plots een stuk minder aantrekkelijk.

Winnen minder belangrijk maken, af en toe verliezen zou de moeite waard zijn. Misschien is leren winnen en leren verliezen wel een doel op zich? Hoe verhoud het continu willen winnen zich tot zoiets als ontwikkelen? Zouden winnaars niet enorm conflictmijdend zijn? Zouden zij nieuwe vaardigheden uitproberen, met het risico dat het fout gaat en er als gevolg daarvan verloren wordt?

Het zou fijn zijn als wij, als wij winnen óf verliezen het eerlijk gebeurd. Als de tegenstander beter is, kan ik dat persoonlijk, prima hebben dat ik verloren heb. Bij mij geen schaakstukken die door de lucht vliegen of een waterzak die een rotschop krijgt.

Wij blijken overigens een haarfijn gevoel te hebben voor oneerlijkheid. Onderzoek liet zien dat kinderen al op hele jonge leeftijd doorhebben als iets oneerlijk verloopt. Ook het aapje dat doorheeft dat zijn buurman een druif krijgt en hij een steen is legendarisch. Wij leren in de loop der tijd hier om een ‘normale’ manier mee om te gaan.  Een volwassene die niet goed tegen zijn verlies kan? Tja, wat zou daar mee zijn?

In het artikel van Maase wordt nog iets interressants benoemd. Onderzoek onder gokverslaafden toonde aan dat een groot deel van hen vroeg in de gokcarrière een keer een grote klapper heeft gemaakt (waardoor ze de hele tijd verwachten dat dat nog een keer gebeurt). Maase geeft aan dat het ook niet toevallig is dat fanatieke gokkers en topsporters, er alles aan doen om de uitkomsten van hun spel beheersbaar te maken, zelfs als dat overduidelijk onmogelijk is. De voorzitter van Real Madrid haalde laatst het nieuws. Hij zou bij de UEFA verzocht hebben een andere scheidsrechter aan te wijzen voor de wedstrijd tegen Ajax. Het gaat wat ver, als het verhaal juist is natuurlijk. Je ziet langs de lijn soms nog wel eens trainers die na een verloren wedstrijd, met of zonder VAR het probleem steevast bij de ander neerleggen.

Maase gaat in zijn artikel tot slot nader in op de gevolgen van verlies. Dit blijkt dus zeker gevolgen te hebben voor je gezondheid, of voor je organisme zoals hij dat noemt. Slecht eten, verlies van status. Toch moeten wij het ook weer niet overdrijven. Een kortdurend gevoel van teleurstelling, dat hoort erbij. Problematischer wordt het als dat gevoel langer duurt. Stress is een slechte raadgever. Misschien is dat ook wel de reden waarom teamsporters die stoppen met hun sport. gewoon stoppen met sport? Waar een individuele sporter nog eens bij zich zelf te raden kan gaan, wat kan ik verbeteren, is een teamsporter per definitie op anderen aangewezen bij het realiseren van zijn doelen.  Leren verliezen is misschien nog wel belangrijker dan die aandacht op het moeten willen winnen.

 

 

Advertenties

Over CoachBert62

Ik ben een creatief denker, een pro-actieve mensgerichte coach, iemand met een helikopterview, iemand die snel kan schakelen.

Geplaatst op 19 februari 2019, in Coachen, Groepsproces, Peakperformance, Psychologie, Sport, voetbal, Volleybal en getagd als , , , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. Een reactie plaatsen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: